Jak rozpoznać oryginalny dywan pakistański? Co sprawdzić przed zakupem

Ręcznie wiązanego dywanu pakistańskiego nie powinno się rozpoznawać na podstawie jednej cechy. Najwięcej informacji daje jednoczesne obejrzenie spodu, frędzli, krawędzi oraz sposobu odwzorowania wzoru. Dotyczy to również popularnych dywanów Bukhara tkanych w Pakistanie. Nie każda nierówność świadczy o ręcznym wykonaniu i nie każdy bardzo regularny wzór oznacza produkcję maszynową. Oględziny najlepiej potraktować jako zestaw kilku kroków.

Czy ręcznie wiązany dywan można rozpoznać bez specjalistycznej wiedzy?

W wielu przypadkach można zauważyć podstawowe cechy konstrukcyjne bez doświadczenia rzeczoznawcy. Nie pozwolą one zawsze określić dokładnego warsztatu czy wieku produktu, ale mogą pomóc zweryfikować deklarowany sposób wykonania. Warto sprawdzić przede wszystkim:

• spód dywanu,
• frędzle,
• wzór widoczny od spodu,
• boczne krawędzie,
• strukturę wiązania,
• osnowę,
• informacje podane przez sprzedawcę.

Oryginalne dywany orientalne w sklepie A. Witek, źródło sklep dywanywitek.pl

Zacznij od spodu dywanu

Spód jest jednym z najważniejszych miejsc podczas oceny ręcznie wiązanego dywanu. W ręcznie wiązanym dywanie można zwykle zobaczyć strukturę konstrukcji i przebieg wzoru. Ornament widoczny na powierzchni powinien być możliwy do rozpoznania również po drugiej stronie. Nie należy oczekiwać identycznego wyglądu. Spód pokazuje przede wszystkim techniczną konstrukcję dywanu. Warto zwrócić uwagę, czy:

• wzór odpowiada ornamentowi na wierzchu,
• można dostrzec strukturę wiązania,
• widoczne są nici konstrukcyjne,
• spód nie jest całkowicie zakryty dodatkowym materiałem.

Co można zobaczyć na spodzie dywanu Bukhara?

W dywanach Bukhara szczególnie łatwo można śledzić regularny układ powtarzających się motywów. Można wybrać jeden charakterystyczny element ornamentu na wierzchu dywanu, a następnie odszukać go od spodu. Pozwala to lepiej zrozumieć, czy wzór powstał razem z konstrukcją dywanu. Sama czytelność ornamentu nie jest jednak stuprocentowym dowodem ręcznego wykonania. Dlatego spód powinien być oceniany razem z frędzlami i pozostałymi elementami.

Jak wyglądają frędzle w ręcznie wiązanym dywanie?

W tradycyjnej konstrukcji ręcznie wiązanego dywanu frędzle są zazwyczaj przedłużeniem nici osnowy. To ważna różnica względem wielu produktów maszynowych, gdzie frędzle mogą zostać dodane po wykonaniu zasadniczej części dywanu. Warto sprawdzić, czy frędzle:

• wychodzą z konstrukcji dywanu,
• stanowią przedłużenie nici osnowy,
• czy wyglądają jak osobny element przyszyty do krawędzi.

Brak długich frędzli nie oznacza automatycznie produkcji maszynowej. Mogły zostać skrócone, zabezpieczone lub inaczej wykończone.

Czy nierówne frędzle oznaczają ręczne wykonanie?

Nie. Nierówności mogą wynikać z ręcznej pracy, ale również z użytkowania, przycinania lub naprawy. Znacznie ważniejsze jest ustalenie czy frędzle stanowią integralną część konstrukcji.

Czy niewielkie nierówności są dowodem autentyczności?

Nie powinny być traktowane jako samodzielny dowód. Ręczna praca może powodować drobne różnice w przebiegu linii lub odległościach pomiędzy elementami ornamentu. Dobrze wykonany ręcznie wiązany dywan może być jednak bardzo równy. Nie warto więc celowo poszukiwać błędów. Najbezpieczniej przyjąć zasadę: niewielkie nieregularności mogą wynikać z ręcznej pracy, ale same nie potwierdzają ani techniki wykonania, ani jakości produktu.

Dlaczego warto obejrzeć osnowę?

Osnowa stanowi podstawową konstrukcję dywanu. To na niej wykonywane są węzły tworzące runo. W zależności od rodzaju dywanu może być wykonana z różnych materiałów. Przy zakupie istotne jest przede wszystkim, aby opis produktu jasno wskazywał materiał runa i – jeżeli taka informacja jest dostępna – konstrukcję osnowy.

Dywan orientalny wełniany – źródło dywanywitek.pl

Co mówią boczne krawędzie?

Boczne krawędzie zabezpieczają konstrukcję dywanu i także mogą dostarczyć informacji o jakości wykonania. Warto sprawdzić:

• czy są stabilne,
• czy nie rozchodzą się,
• czy nie widać uszkodzeń osnowy,
• czy zabezpieczenie jest wykonane równomiernie

Ręcznie wiązany a ręcznie tuftowany – to nie to samo

Określenie „ręcznie wykonany” jest bardzo szerokie. W dywanie ręcznie wiązanym runo tworzone jest poprzez wykonywanie węzłów na osnowie. W dywanie ręcznie tuftowanym włókna wprowadza się do przygotowanego podłoża przy użyciu narzędzia, a spód jest następnie zazwyczaj zabezpieczany dodatkową warstwą. Obie techniki mogą dawać dobre jakościowo produkty, ale nie są tym samym. Dlatego jeżeli poszukiwany jest ręcznie wiązany dywan pakistański, nie warto poprzestawać na informacji „handmade”.

Czy liczba węzłów pozwala rozpoznać dobry dywan?

Nie sama. Większa gęstość wiązania może umożliwiać wykonanie bardziej szczegółowego ornamentu. Nie oznacza jednak, że każdy dywan o większej liczbie węzłów będzie lepszy. W przypadku powtarzalnych geometrycznych wzorów, takich jak wiele kompozycji Bukhara, nadzwyczaj wysoka gęstość nie musi być konieczna do uzyskania dobrego efektu. Znaczenie mają razem:

• rodzaj wzoru,
• jakość wełny,
• gęstość,
• precyzja wiązania,
• konstrukcja,
• jakość wykończenia.

Czy ręcznie wiązany zawsze oznacza wysoką jakość?

Nie. Określenie „ręcznie wiązany” informuje przede wszystkim o sposobie wykonania dywanu, ale nie przesądza jeszcze o jego jakości. Dwa ręcznie wiązane dywany pakistańskie mogą znacząco różnić się między sobą. Wpływają na to między innymi jakość użytej wełny, gęstość i regularność wiązania, precyzja wykonania wzoru oraz sposób wykończenia dywanu. Dlatego przy zakupie warto sprawdzić nie tylko, czy dywan został rzeczywiście ręcznie wiązany, ale również jak starannie został wykonany i z jakich materiałów powstał. Dopiero te informacje pozwalają lepiej ocenić jego rzeczywistą jakość.

Jakie informacje powinien podać sprzedawca?

Przy ręcznie wiązanym dywanie warto szukać konkretnych informacji dotyczących:

• techniki wykonania,
• materiału runa,
• kraju produkcji,
• wymiarów,
• konstrukcji,
• gęstości wiązania, jeśli jest podawana,
• stanu konkretnego egzemplarza.

Określenia takie jak „ekskluzywny”, „unikatowy” czy „najwyższa jakość” nie powinny zastępować danych technicznych.

Czego nie da się dobrze ocenić na jednym zdjęciu?

Fotografia frontowa pozwala ocenić ornament, proporcje i kolorystykę. Znacznie trudniej na jej podstawie zweryfikować:

• technikę wykonania,
• konstrukcję osnowy,
• stan krawędzi,
• sposób wykonania frędzli,
• strukturę runa.

Przy zakupie internetowym wartościowe są więc również zdjęcia spodu, krawędzi i detali oraz informacje podane przez sprzedawcę na temat ręcznego wiązania i materiału.

Wełniane dywany orientalne, źródło dywanywitek.pl

Jak sprawdzić ręcznie wiązany dywan pakistański? Checklista

1. Ustal dokładną technikę wykonania.
2. Obejrzyj spód dywanu.
3. Porównaj ornament na wierzchu i od spodu.
4. Sprawdź, czy frędzle są częścią osnowy.
5. Obejrzyj boczne krawędzie.
6. Zapytaj o materiał runa.
7. Nie oceniaj jakości wyłącznie przez liczbę węzłów.
8. Potwierdź kraj produkcji.
9. Przy dywanie Bukhara oddziel nazwę wzoru od informacji o pochodzeniu.

Najlepszym sposobem rozpoznawania dobrego ręcznie wiązanego dywanu pakistańskiego nie jest więc jeden prosty trik. Znacznie bardziej wiarygodne jest zestawienie kilku cech konstrukcyjnych i porównanie ich z informacjami podanymi przez sprzedawcę